Żurek
Kwaśna zupa na zakwasie z mąki żytniej, z białą kiełbasą i jajkiem na twardo.
Historia
Dawny żur był zupą na post
Żur czy barszcz
Profesor Jarosław Dumanowski znalazł w rękopisie z tego wieku przepis z mąką i rośliną zwaną barszczem, nazwany barszczem na dzień postny. Dawni kucharze nie dbali o nazwy, stąd część dzisiejszego zamieszania wokół żuru i barszczu.
Pogrzeb żuru
Na Kujawach i Pomorzu w Wielki Piątek i Wielką Sobotę urządzano symboliczne pogrzeby żuru i śledzia. Oskar Kolberg opisał chłopców tłukących o drzwi chałup garnki z popiołem i błotem, jakby to był żur.
Przepisy się mieszają
Powojenne przesiedlenia przemieszały kuchnie regionalne, dlatego nie ma dziś jednej definicji tego, czym żur różni się od barszczu białego.
Źródła: Culture.pl: „Poland’s Most Original Soup: Żur”, autor niepodpisany w pobranym tekście, Culture.pl: Natalia Mętrak-Ruda, „Polish Food 101: Żur”, kwiecień 2021, PAP, dzieje.pl: „Pogrzeb żuru i śledzia na pożegnanie postu”, 6.04.2012, National Geographic Polska: Filip Nowek, „Mało znane zwyczaje wielkanocne”, 14.04.2025.
Zrób to w domu
Najpierw gotujesz wywar z boczku i kiełbasy, potem powoli dolewasz zakwas i próbujesz, a na końcu dodajesz śmietanę i jajka.
-
Przygotuj składniki
10 minPokrój boczek w kostkę o boku około 1 cm. Obierz czosnek i rozgnieć go płaską stroną noża. Przygotuj bulion i podgrzej go w czajniku albo osobnym garnku. Wstrząśnij mocno butelką zakwasu, żeby mąka z dna wymieszała się z płynem.
Gotowe, gdy wszystko stoi obok kuchenki.
Zakwas w butelce może być lekko gazowany. Otwieraj go powoli, nad zlewem.
-
Podsmaż boczek
10 minWrzuć boczek do dużego garnka, bez tłuszczu, i smaż na średnim ogniu, mieszając co minutę.
Gotowe, gdy boczek jest zrumieniony, a na dnie garnka zebrał się płynny tłuszcz.
Jeśli boczek zaczyna się palić, zmniejsz ogień. Spalone kawałki zrobią zupę gorzką.
-
Ugotuj wywar z kiełbasą
25 minWlej gorący bulion do garnka z boczkiem. Dodaj liść laurowy, ziele angielskie i czosnek. Gdy się zagotuje, włóż całe białe kiełbasy i zmniejsz ogień tak, żeby płyn tylko lekko drgał. Gotuj 20 minut.
Gotowe, gdy kiełbasa jest jasna, jędrna i po przekrojeniu nie ma różowego środka.
Gdy wywar mocno wrze, skórka pęka i kiełbasa traci sok. Nie dopuszczaj do bulgotania.
-
Ugotuj jajka
10 min, w tym samym czasie co kiełbasaWłóż jajka do małego garnka, zalej zimną wodą, doprowadź do wrzenia i gotuj 10 minut. Przełóż je do zimnej wody, obierz i przekrój na ćwiartki.
Gotowe, gdy żółtko jest ścięte w środku całego jajka.
Świeże jajka trudno się obierają. Obieraj pod bieżącą wodą, zaczynając od szerszego końca.
-
Dodaj zakwas
15 minWyjmij kiełbasę, ostudź chwilę na desce i pokrój w plastry grubości około 1 cm. Wstrząśnij zakwasem i wlej do garnka najpierw 250 ml, stale mieszając. Spróbuj. Dolewaj po trochu, próbując po każdej porcji, aż zupa będzie wyraźnie kwaśna. Dodaj majeranek i chrzan, wrzuć kiełbasę z powrotem i gotuj na małym ogniu 10 minut.
Gotowe, gdy zupa jest lekko gęsta i wyraźnie kwaśna, a na łyżce widać drobinki mąki.
Zakwasy w butelkach bardzo się różnią. Możesz nie zużyć całego, a wlanego już nie wyciągniesz. Własny zakwas robi się z mąki żytniej razowej i ciepłej przegotowanej wody, ale trzeba mu dać 3 do 5 dni.
-
Zabiel śmietaną i podaj
5 minZdejmij garnek z ognia i wyjmij liść laurowy. Do miseczki ze śmietaną dodaj chochlę gorącej zupy, wymieszaj, a dopiero potem wlej wszystko do garnka. Spróbuj, dopraw solą i pieprzem. Nalej do talerzy, na każdym połóż ćwiartki jednego jajka i podaj z chlebem.
Śmietana włożona prosto do gorącej zupy może się zważyć, czyli zebrać w białe grudki. Dlatego najpierw ją rozcieńczasz.


