Bigos
Długo duszona kapusta, biała i kiszona, z mięsem, wędzonym boczkiem, kiełbasą, suszonymi grzybami i śliwkami. Pracy jest niewiele, ale garnek stoi na ogniu ponad trzy godziny.
Historia
Dawny bigos nie miał kapusty
Bigos bez kapusty
W „Compendium ferculorum” Stanisława Czernieckiego bigos to siekane mięso, ryba, a nawet raki, zakwaszane na przykład cytryną lub octem. Nie ma w nim „ani kawałka kapusty”.
Kapusta zamiast cytryn
Kapusta zastępowała drogie cytryny i ocet winny, a mniej mięsa pozwalało jeść bigos także mniej zamożnym. Jędrzej Kitowicz wspomina „bigos z kapustą” jako typową potrawę z początku rządów Augusta III.
Zmieniają się proporcje
Wystarczyło już tylko trochę zmienić proporcje mięsa i kapusty, żeby powstał dzisiejszy bigos.
Źródła: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie: Jarosław Dumanowski, „Kuchnia polska, czyli bigos z kapustą”, 16 października 2007, Culture.pl: Magdalena Kasprzyk-Chevriaux, „Polish Food 101: Bigos”, lipiec 2014.
Zrób to w domu
Najpierw obsmażasz mięso, potem dodajesz kolejno kapustę białą, kiszoną, grzyby i kiełbasę, a na koniec garnek przez godzinę pracuje sam.
-
Namocz grzyby i pokrój składniki
10 min, grzyby moczą się dalejPołam suszone grzyby na mniejsze kawałki, włóż do miski i zalej 150 ml ciepłej wody, czyli około trzech czwartych szklanki. Zostaw je tak, będą się moczyć przez kolejne etapy. Wodę z moczenia zachowaj, bo pójdzie do garnka. Pokrój boczek w kostkę o boku około 1 cm, a łopatkę i wołowinę w kostkę o boku około 2 cm.
Suszone grzyby mają w sobie piasek. Przed zalaniem przepłucz je krótko pod bieżącą wodą.
-
Obsmaż boczek i mięso
20 minRozgrzej na patelni łyżkę oleju i smaż boczek około 5 minut, mieszając. Przełóż go do dużego garnka razem z tłuszczem. Na patelnię wlej drugą łyżkę oleju i smaż mięso partiami, po jednej garści naraz, obracając kawałki co 2 minuty. Gotowe partie przekładaj do garnka.
Gotowe, gdy mięso jest ze wszystkich stron brązowe, a nie szare.
Wrzucone naraz mięso puści sok i ugotuje się zamiast usmażyć. Dlatego smażysz je partiami.
-
Duś mięso w bulionie
45 minWlej bulion do garnka z mięsem i zagotuj. Zmniejsz ogień, przykryj pokrywką i duś około 45 minut. Dusić znaczy tu gotować pod przykryciem na małym ogniu, tak żeby płyn tylko lekko bulgotał.
Gotowe, gdy mięso daje się przebić widelcem, choć jeszcze stawia lekki opór.
W tym czasie cienko pokrój białą kapustę, wycinając twardy środek, czyli głąb.
-
Dodaj białą kapustę
35 minWrzuć pokrojoną białą kapustę do garnka, wymieszaj, przykryj i duś około 30 minut. Mieszaj raz na 10 minut, sięgając łyżką do samego dna.
Gotowe, gdy kapusta mocno opadła i jest miękka.
Jeśli na dnie nie widać już płynu, dolej pół szklanki wody. Bez płynu bigos przywiera i się przypala.
-
Dodaj kiszoną kapustę, grzyby i śliwki
35 minOdciśnij kiszoną kapustę w dłoniach nad zlewem i pokrój ją nożem na krótsze kawałki. Wyjmij grzyby z wody i pokrój je w paski. Posiekaj śliwki. Wrzuć to wszystko do garnka, wlej wodę z moczenia grzybów, dodaj liście laurowe, ziele angielskie, jałowiec i kminek. Wymieszaj, przykryj i duś około 30 minut.
Gotowe, gdy w kuchni czuć grzyby, a kapusta kiszona zaczyna mięknąć.
Wodę z grzybów wlewaj powoli, a ostatnią łyżkę z osadem na dnie miski zostaw. Tam zbiera się piasek. Spróbuj kapusty przed dodaniem: gdy jest bardzo kwaśna, przepłucz ją wcześniej zimną wodą.
-
Usmaż cebulę i kiełbasę
15 min, w tym samym czasie co kiszona kapustaPokrój cebulę w kostkę. Na tłuszczu, który został na patelni, smaż cebulę na średnim ogniu około 8 minut, mieszając. Jeśli patelnia jest sucha, dolej łyżeczkę oleju. Przełóż ją na talerz. Zdejmij z kiełbasy skórkę, pokrój ją w półplasterki i smaż około 5 minut. Odstaw obie rzeczy obok garnka.
Gotowe, gdy cebula jest szklista i miękka, a kiełbasa ma zrumienione brzegi.
Szklista znaczy prześwitująca. Jeśli cebula zaczyna ciemnieć, zmniejsz ogień.
-
Gotuj ostatnią godzinę i dopraw
60 minDodaj do garnka cebulę, kiełbasę, koncentrat pomidorowy i majeranek. Wymieszaj, przykryj i gotuj na najmniejszym ogniu około godziny, mieszając co 15 minut. Pod koniec spróbuj i dopraw pieprzem oraz solą, zaczynając od szczypty. Wyjmij liście laurowe i podaj bigos z chlebem.
Gotowe, gdy kapusta jest ciemna i bardzo miękka, mięso się rozpada, a w garnku prawie nie ma wolnego płynu.
Bigos smakuje jeszcze lepiej następnego dnia. Przechowuj go w lodówce do tygodnia i podgrzewaj powoli, mieszając i w razie potrzeby dolewając łyżkę wody.


