Strona Główna Przewodnik po Daniach Przewodniki Miejskie

Gołąbki

Liście kapusty zawinięte wokół farszu z mięsa i ryżu. Dusi się je w garnku i podaje w sosie pomidorowym.

2,5 godz.razem
Średnietrudność
4 porcjepo 3 gołąbki
Gołąbki
Zdjęcie poglądowe wygenerowane przez AI.

Historia

Gołąbki być może nie mają nic wspólnego z gołębiami

Kapusta, nie gołąb

Językoznawca Marek Stachowski podejrzewa, że słowo przyszło z języków Wschodu, gdzie podobnie brzmi „kapusta”, na przykład perskie käläm. Dopiero później upodobniło się do słowa „gołąb”.

Trop ormiański

Stachowski przypuszcza też, że sama potrawa dotarła do Polski ze Wschodu, i jako hipotezę roboczą wskazuje Ormian. We Lwowie mieli arcybiskupstwo już w XIV wieku, a do Zamościa sprowadzano ich od końca XVI wieku.

Nazwa z XIX wieku

Nazwa „gołąbki” jest znana w polszczyźnie od XIX wieku.

Źródła: Przegląd Wschodnioeuropejski VII/2016 nr 2, s. 239–244: Marek Stachowski, Uwagi do etymologii słowiańskiej nazwy potrawy „gołąbki”, Narodowe Centrum Kultury, projekt Ojczysty: dodaj do ulubionych, Ciekawostki językowe: GOŁĄBKI.

Zrób to w domu

Najpierw przygotuj ryż, cebulę i kapustę, potem wymieszaj farsz i zawiń gołąbki, a na koniec duś je i zrób sos z wywaru.

  1. Ugotuj ryż

    20 min

    Zagotuj w małym garnku około litra wody z łyżeczką soli. Wsyp ryż i gotuj na średnim ogniu, aż będzie miękki, zwykle około 15 minut. Odcedź go na sitku i rozłóż w dużej misce, żeby przestygł.

    Gotowe, gdy ziarno jest miękkie w środku, ale nie rozpada się w palcach.

    Przy okazji postaw duży garnek z wodą na kapustę, bo będzie się długo zagotowywał.

  2. Usmaż cebulę

    10 min, w tym samym czasie co ryż

    Pokrój cebulę w drobną kostkę. Rozgrzej olej na patelni na średnim ogniu, wrzuć cebulę i smaż, co minutę lub dwie mieszając. Zdejmij z ognia i zostaw do ostygnięcia.

    Gotowe, gdy cebula jest miękka i szklista, a nie brązowa.

  3. Sparz kapustę

    30 min

    Wytnij nożem głąb, czyli twardy środek główki, głęboko i w kształcie stożka. Włóż główkę do wrzącej, osolonej wody głąbem w dół na 10 minut, potem obróć ją na 5 minut. Wyjmij szczypcami i zdejmuj miękkie liście jeden po drugim, od zewnątrz. Gdy dojdziesz do twardych liści, włóż resztę główki z powrotem na kilka minut. Potrzebujesz 12 dużych liści. Na każdym ścinaj nożem grube żebro u nasady na płasko, nie przecinając liścia.

    Gotowe, gdy liść daje się złożyć na pół bez pękania.

    Pękają najczęściej liście z grubym żebrem, więc ścinaj je dokładnie. Małe i porwane liście zachowaj, wyłożysz nimi garnek.

  4. Wymieszaj farsz

    5 min

    Do miski z ryżem dodaj mięso, ostudzoną cebulę, sól, pieprz i majeranek. Wyrabiaj rękami, aż wszystko się połączy. Podziel farsz na 12 równych części, każda ma mniej więcej rozmiar małego jajka.

    Gotowe, gdy w masie nie widać osobnych skupisk ryżu ani mięsa.

    Surowego mięsa nie próbuj. Żeby sprawdzić smak, usmaż łyżeczkę farszu na patelni i w razie potrzeby dopraw resztę.

  5. Zawiń gołąbki

    25 min

    Połóż liść żebrem do siebie. Ułóż porcję farszu przy dolnej krawędzi, przykryj ją dołem liścia, złóż oba boki do środka i zwiń do końca, jak krokiet. Wyłóż dno dużego garnka małymi i porwanymi liśćmi. Ułóż na nich gołąbki ciasno, złączeniem do dołu. Kolejną warstwę kładź na poprzednią.

    Gotowe, gdy gołąbki trzymają kształt i nie rozwijają się, gdy je przekładasz.

    Nie nakładaj za dużo farszu, bo liść pęknie albo się nie zamknie. Pęknięty liść załataj kawałkiem innego.

  6. Duś pod przykryciem

    60 min

    Zalej gołąbki gorącym bulionem. Zagotuj, zmniejsz ogień do małego, przykryj pokrywką i duś, czyli gotuj powoli w niewielkiej ilości płynu. Nie mieszaj. Płyn ma ledwo bulgotać. Jeśli odparuje tak, że dolna warstwa jest odsłonięta, dolej trochę gorącej wody.

    Gotowe, gdy nóż wchodzi w liść bez oporu, a w przekrojonym gołąbku mięso nie jest różowe.

    Starsza, twarda kapusta może potrzebować nawet 90 minut. Młoda bywa gotowa szybciej.

  7. Zrób sos i podaj

    10 min

    Przelej chochlą wywar z gołąbków do drugiego garnka, a gołąbki zostaw pod pokrywką. Dodaj do wywaru przecier. Mąkę rozmieszaj w szklance z 3 łyżkami zimnej wody i wlej do sosu, ciągle mieszając. Gotuj 10 minut bez pokrywki i dopraw solą do smaku. Wlej sos z powrotem do gołąbków. Na jedną porcję przypadają 3 gołąbki polane sosem.

    Gotowe, gdy sos lekko oblepia łyżkę.

    Bulion z kostki jest słony, więc sól dodawaj na końcu. Resztki przechowuj w lodówce do 2 dni i podgrzewaj w sosie na małym ogniu.