Gołąbki
Liście kapusty zawinięte wokół farszu z mięsa i ryżu. Dusi się je w garnku i podaje w sosie pomidorowym.
Historia
Gołąbki być może nie mają nic wspólnego z gołębiami
Kapusta, nie gołąb
Językoznawca Marek Stachowski podejrzewa, że słowo przyszło z języków Wschodu, gdzie podobnie brzmi „kapusta”, na przykład perskie käläm. Dopiero później upodobniło się do słowa „gołąb”.
Trop ormiański
Stachowski przypuszcza też, że sama potrawa dotarła do Polski ze Wschodu, i jako hipotezę roboczą wskazuje Ormian. We Lwowie mieli arcybiskupstwo już w XIV wieku, a do Zamościa sprowadzano ich od końca XVI wieku.
Nazwa z XIX wieku
Nazwa „gołąbki” jest znana w polszczyźnie od XIX wieku.
Źródła: Przegląd Wschodnioeuropejski VII/2016 nr 2, s. 239–244: Marek Stachowski, Uwagi do etymologii słowiańskiej nazwy potrawy „gołąbki”, Narodowe Centrum Kultury, projekt Ojczysty: dodaj do ulubionych, Ciekawostki językowe: GOŁĄBKI.
Zrób to w domu
Najpierw przygotuj ryż, cebulę i kapustę, potem wymieszaj farsz i zawiń gołąbki, a na koniec duś je i zrób sos z wywaru.
-
Ugotuj ryż
20 minZagotuj w małym garnku około litra wody z łyżeczką soli. Wsyp ryż i gotuj na średnim ogniu, aż będzie miękki, zwykle około 15 minut. Odcedź go na sitku i rozłóż w dużej misce, żeby przestygł.
Gotowe, gdy ziarno jest miękkie w środku, ale nie rozpada się w palcach.
Przy okazji postaw duży garnek z wodą na kapustę, bo będzie się długo zagotowywał.
-
Usmaż cebulę
10 min, w tym samym czasie co ryżPokrój cebulę w drobną kostkę. Rozgrzej olej na patelni na średnim ogniu, wrzuć cebulę i smaż, co minutę lub dwie mieszając. Zdejmij z ognia i zostaw do ostygnięcia.
Gotowe, gdy cebula jest miękka i szklista, a nie brązowa.
-
Sparz kapustę
30 minWytnij nożem głąb, czyli twardy środek główki, głęboko i w kształcie stożka. Włóż główkę do wrzącej, osolonej wody głąbem w dół na 10 minut, potem obróć ją na 5 minut. Wyjmij szczypcami i zdejmuj miękkie liście jeden po drugim, od zewnątrz. Gdy dojdziesz do twardych liści, włóż resztę główki z powrotem na kilka minut. Potrzebujesz 12 dużych liści. Na każdym ścinaj nożem grube żebro u nasady na płasko, nie przecinając liścia.
Gotowe, gdy liść daje się złożyć na pół bez pękania.
Pękają najczęściej liście z grubym żebrem, więc ścinaj je dokładnie. Małe i porwane liście zachowaj, wyłożysz nimi garnek.
-
Wymieszaj farsz
5 minDo miski z ryżem dodaj mięso, ostudzoną cebulę, sól, pieprz i majeranek. Wyrabiaj rękami, aż wszystko się połączy. Podziel farsz na 12 równych części, każda ma mniej więcej rozmiar małego jajka.
Gotowe, gdy w masie nie widać osobnych skupisk ryżu ani mięsa.
Surowego mięsa nie próbuj. Żeby sprawdzić smak, usmaż łyżeczkę farszu na patelni i w razie potrzeby dopraw resztę.
-
Zawiń gołąbki
25 minPołóż liść żebrem do siebie. Ułóż porcję farszu przy dolnej krawędzi, przykryj ją dołem liścia, złóż oba boki do środka i zwiń do końca, jak krokiet. Wyłóż dno dużego garnka małymi i porwanymi liśćmi. Ułóż na nich gołąbki ciasno, złączeniem do dołu. Kolejną warstwę kładź na poprzednią.
Gotowe, gdy gołąbki trzymają kształt i nie rozwijają się, gdy je przekładasz.
Nie nakładaj za dużo farszu, bo liść pęknie albo się nie zamknie. Pęknięty liść załataj kawałkiem innego.
-
Duś pod przykryciem
60 minZalej gołąbki gorącym bulionem. Zagotuj, zmniejsz ogień do małego, przykryj pokrywką i duś, czyli gotuj powoli w niewielkiej ilości płynu. Nie mieszaj. Płyn ma ledwo bulgotać. Jeśli odparuje tak, że dolna warstwa jest odsłonięta, dolej trochę gorącej wody.
Gotowe, gdy nóż wchodzi w liść bez oporu, a w przekrojonym gołąbku mięso nie jest różowe.
Starsza, twarda kapusta może potrzebować nawet 90 minut. Młoda bywa gotowa szybciej.
-
Zrób sos i podaj
10 minPrzelej chochlą wywar z gołąbków do drugiego garnka, a gołąbki zostaw pod pokrywką. Dodaj do wywaru przecier. Mąkę rozmieszaj w szklance z 3 łyżkami zimnej wody i wlej do sosu, ciągle mieszając. Gotuj 10 minut bez pokrywki i dopraw solą do smaku. Wlej sos z powrotem do gołąbków. Na jedną porcję przypadają 3 gołąbki polane sosem.
Gotowe, gdy sos lekko oblepia łyżkę.
Bulion z kostki jest słony, więc sól dodawaj na końcu. Resztki przechowuj w lodówce do 2 dni i podgrzewaj w sosie na małym ogniu.


